Danışmanlık firması AmaranthCX’e göre son üç yıl içinde, Güney Afrika genelinde sert kaya pegmatit lityum madenciliği faaliyetlerinde büyük bir artış yaşanmaktadır.
Şirketin belirttiğine göre, “Zimbabve bölgesel lider olarak ortaya çıkarken, Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC), Namibya ve Güney Afrika gibi ülkeler de keşif ve geliştirme faaliyetleri yaşıyor.”
Pegmatitler, son derece büyük kristaller içeren ve bazen diğer kaya türlerinde nadiren bulunan mineralleri içeren aşırı magmatik kayalardır ve granit benzeri bir magmatik kayaçtır ve genellikle kuvars, feldspat ve mika içerir, ancak bazı türleri zümrüt, turmalin ve beril gibi değerli taşları da barındırabilir.
Ayrıca, pegmatitler, elektronikte temel bir element olan tantal için birincil cevher olan tantalit ve kalay için birincil cevher olan kassiterit içerebilir. Lityum içeren mineraller arasında, pegmatitler öncelikli olarak spodumen barındırır.
ZIMBABVE
AmaranthCX’ye göre, Zimbabve Güney Afrika’nın lityum yarışında başı çekiyor.
Tarihi Arcturus altın madenine yakın bir konumda yer alan ve ilk önce Avustralyalı firma Prospect Resources tarafından geliştirilen Arcadia lityum projesi, Harare’nin 20 km doğusunda, ve 2022 yılında Çinli firma Zhejiang Huayou Cobalt tarafından 378 milyon dolar karşılığında satın alınmıştı.
Huayou, yılda 450.000 ton lityum konsantresi üretim hedefiyle bir maden ve işleme tesisi inşa etmek için ek olarak 300 milyon dolar daha yatırım yaptı.
Bu arada, Masvingo’nun 70 km doğusunda, Glencova’da yer alan ve bir asırdan fazla bir süredir faaliyette olan Bikita Minerals’ın, cam ve cam seramik endüstrisi için petalit konsantresinin dünyanın en büyük üreticisi olduğu ve 2018’den bu yana önemli bir tantal üreticisi olduğu söylenmektedir.
Madencilik tesisi, 2022 yılında Hong Kong merkezli Sinomine Nadir Metaller Kaynakları tarafından 180 milyon dolara satın alındı. Sinomine’nin bildirilen 300 milyon dolarlık yatırımı madeni dönüştürüyor. Yılda 300.000 ton kapasiteye sahip yeni bir spodumen konsantre tesisi, yeni bir petalit konsantre tesisi ve 12 MW gücünde bir güneş enerjisi santrali, tüm bu genişlemenin bir parçası.
Aim (küçük şirketlerin sermaye artırmasına olanak sağlayan londra menkul kıymetler borsası) listesinde yer alan Premier African Minerals, Bulawayo’dan 80 km uzaklıkta bulunan Zulu lityum ve tantal pegmatit yatağını geliştirmektedir. Suzhou TA&A Ultra Clean Technology, Premier ile ortaklık kurmuş ve yılda 50.000 ton lityum konsantresi üretmek üzere tasarlanmış bir pilot tesis için 35 milyon dolar yatırım yapmıştı.
Shenzhen listesinde yer alan Chengxin Lithium Group, 2021 yılında 76,5 milyon dolar karşılığında Mutare’nin yaklaşık 80 km batısında, Buhera’da bulunmanan Sabi Star lityum/tantal madeninin %51 hissesini satın aldı. Chengxin, 2023 yılında 45 milyon dolarlık bir flotasyon tesisi devreye aldı ve madenden yılda 300.000 ton spodumen konsantresi üretmek için toplamda 130 milyon dolarlık bir yatırım taahhüt etmişti.
Bu arada, Hwange’nin yaklaşık 65 km doğusunda yer alan ve 1936’dan 1994’e kadar kalay için işletilen Kamativi pegmatit yatağı canlandırılmaktadır.
Ancak, Çin’in Sichuan PF Technology Group, Yahua Group’un bir yan kuruluşu ve Zimbabveli Defold Mine şirketi arasında yapılan bir ortak girişim, madeni yeniden geliştirmekte ve yılda 50.000 ton spodumen konsantresi üretecek yeni bir tesis inşa etmektedir.
Bölgedeki diğer faaliyetler arasında, yerel özel şirket Zimlithium’un tarihi atık yığınlarının yeniden işlenmesini araştırması ve Aim listesinde yer alan Galileo Resources’un, madencilik girişimcisi Colin Bird başkanlığında, yakındaki mülklerde keşif çalışmalarını sürdürmesi yer almaktadır.
Ayrıca Zimbabve’de, Sandawana madeni, Mberengwa bölgesinde, Zvishavane maden kasabasının yaklaşık 60 km güneyinde yer almaktadır. Bu madenin tarihi esas olarak zümrütlerle ilişkilendirilir. Üretim 1950’lerde başlamış, madencilik devi Rio Tinto madeni 1959 yılında satın almış ve 1993 yılında Zimbabve Devleti önemli bir hisse edinene kadar işletmiştir. Maden daha sonra 2000’lerde kapatılmıştır.
Lityuma olan ilginin yeniden canlanmasıyla, devlet madencilik şirketi Kuvimba Mining House 2019 yılında madeni devralmış, ancak madenin şimdi başka bir devlet kuruluşu olan Mutapa Yatırım Fonu’na devredildiği bildirilmektedir. Maden, davalara ve yasa dışı madencilik suçlamalarına karışmış olsa da, geçen yıl yeniden açıldığı bildirilmektedir.
YAZAR
